Çdo e treta grua në Maqedoninë e Veriut mbi moshën 15 vjeç ka përjetuar ngacmim ose dhunë. Vendi ka një nga normat më të larta të femicidit në Evropë. Gratë fitojnë 12% më pak se burrat dhe kryejnë 72,5% të punës së papaguar dhe të kujdesit në familje.
Pas këtyre shifrave fshihet një realitet me të cilin jetojmë çdo ditë dhe ndaj të cilit pothuajse nuk reagojmë. Një grua që ka lënë punën në të cilën ishte e suksesshme, sepse kujdesi në shtëpi, si parazgjedhje, konsiderohet përgjegjësi e saj. Një denoncim për kërcënime që është bërë, por që nuk ka çuar askund. Një dhomë ku merren vendime, pa praninë e asnjë gruaje. Asgjë nga këto nuk duhet të kalojë pa u vënë re. Asnjëherë.
Pikërisht për këtë arsye, “Team Europe” (ambasadat e vendeve anëtare të BE-së) dhe Delegacioni i BE-së nisën fushatën “Vish ndryshimin”. Nuk bëhet fjalë për një tjetër aktivitet për shënimin e Ditës Ndërkombëtare të Gruas, por për një fushatë që zhvillohet gjatë gjithë vitit, në mbarë vendin — nga marsi deri në 16 Ditët e Aktivizmit në nëntor.
E shoqëruar nga shprehja e veçantë artistike e ilustrueses së njohur vendase Ruki Çuki, fushata udhëton nga qyteti në qytet: Shkup, Veles, Tetovë, Strugë, Manastir, Strumicë. Në çdo qytet, ambasadorët e vendeve anëtare të BE-së ulen në të njëjtën tryezë me organizatat e shoqërisë civile, përfaqësuesit e komunave dhe organet e zbatimit të ligjit, për të hapur diskutime mbi shtatë tema komplekse, të përshtatura me kontekstin lokal:
Kush e paguan faturën
Mburoja e thyer
Karrigia bosh
Pacientja e padukshme
Turni pa fund
Të korrat pa emrin e saj
Kush e programon të ardhmen
Barazia nuk vendoset vetëm në kuadër të institucioneve. Ajo përcaktohet edhe nga ajo se kush punësohet dhe kush avancon në karrierë, nëse një grua gjatë një interviste pune pyetet nëse planifikon të ketë fëmijë, dhe cili prind qëndron në shtëpi kur fëmija është i sëmurë. Kush flet në një takim dhe kush ndërpritet vazhdimisht. Por edhe nga ajo se çfarë ndodh kur një grua thotë se dikush po e kërcënon dhe nëse dikush e merr këtë seriozisht.
Ligji mbulon një pjesë të kësaj. Për pjesën tjetër jemi përgjegjës të gjithë ne.
Kur ligji nuk zbatohet, pyeteni institucionin pse dhe raportojeni këtë. Mos e trajtoni dhunën në familje si çështje private.
Vishni ndryshimin aty ku jeni. Në shtëpi, në punë, në dhomën ku merren vendimet.
Linqet:
Shkup, mars – Kush e paguan faturën: Kostoja e pabarazisë
Veles, prill – Mburoja e thyer: Dhuna me bazë gjinore dhe mbrojtja institucionale
Tetovë, korrik – Karrigia bosh: Gratë në politikë
Strugë, korrik – Kush e paguan faturën: Kostoja e pabarazisë