Europe House supports culture and paves the way for initiatives and individuals to express their worldviews. Culture Matters Series is a column that follows the pulls of contemporary topics. Through our podcast and blog content, we open a series of questions and conversations that deal with many creative art forms as we strive to contribute to the overall cultural spectrum..because #CultureMatters
Да бидеме искрени, се одмеруваме од глава до пети кога сретнуваме некого за првпат или се гледаме со луѓето во различни средини и во различни функции, а облеката игра огромен удел во впечатокот што го оставаме и ни го оставаат другите луѓе. И тоа не е и не мора да биде плитко размислување. Тука нема да зборувам за тоа колку „скапо“ или „соодветно“ е некој облечен, туку за тоа како изборот на облека кажува многу за нас уште пред да отвориме уста, дури и кога не сме свесни за тоа.
Сите сме ја слушнале изреката дека „облеката не го прави човекот“ и добро знаеме што стои зад овие зборови. Но, денес секој наш избор и став јасно става до знаење кои сме ние – нашите потрошувачки навики поддржуваат не само компании и економии, туку и животни филозофии и ставови, особено во поглед на општествената одговорност и зачувувањето на животната средина. Она што го носиме, освен што го одразува нашиот стил, исто така покажува и кој е нашиот однос кон општеството и природата, како моќен гласник без зборови за нашите животни вредности. Во денешниот текст ќе зборувам за тоа како облеката навистина го прави човекот – го прави непогрешливо транспарентен за неговите избори.
Стилот како дел од индивидуалноста
Самиот збор „стил“ често може да биде погрешно сфатен. За некого има тесна конотација со модната индустрија, дизајнерски ревии и насловни страници на модни списанија, за други е силен израз на креативноста и индивидуалноста, за трети едноставна функционалност на живеењето… Да се има личен стил што соодветствува на вашиот „бренд“ и она што вие есенцијално сте, може да придонесе многу кон тоа другите да ве доживуваат како некој кој знае што прави и го прави она што го „проповеда“.
Што е личен стил? Дефиницијата за тоа е исто толку различна колку што е и личниот, индивидуален стил за секој од нас. Сите имаме свој личен стил и дискутабилно е дали е тој добар или лош. Облеката што ја носиме и начинот на кој ја носиме е силен одраз на нашата индивидуалност, карактер, расположение, став, енергија и многу повеќе.
Какво и да е вашето поимање за стилот, на некое базично ниво, сите ние ја сфаќаме моќта на облеката – знаеме дека е важно како сме облечени бидејќи тоа кажува многу за нас, додека истовремено имаме на ум дека облеката што ја носиме има практичен, психолошки, социјален, но и емоционален контекст.
Облеката испраќа моќна порака
Иако стилот навидум е многу поврзан со надворешното (облеката), во основа тој е длабоко внатрешен процес. Она што го носиме има моќ да го каже она што не можеме (и не секогаш и секаде треба) да го искажеме вербално, а истовремено позитивно влијае на начинот на кој се перцепираме самите себе. Личниот стил открива кои сме ние на начин што е исклучително уникатен за нас и нѐ охрабрува да бидеме најдобрата верзија на себе. Личниот стил е метод, техника која сме ја избрале лично ние за да можеме најдобро да се претставиме кои сме ние како личности.
И научните истражувања го поткрепуваат когнитивното влијание на тоа како се облекуваме. „Формалноста на облекувањето може да влијае не само на начинот на кој другите гледаат некого, туку и како луѓето се гледаат себе си, но може да влијае врз донесувањето одлуки на важи начини преку влијанието на начинот на кој го процесираме стилот“, стои во извештајот на The Association for Psychological Science.
Психијатарот Саманта Бордман за списанието Marie Claire истакна: „Кога носите нешто што прави да се чувствувате одлично, ефектите може да бидат суптилни – начинот на кој се вртите, вашите фацијални експресии – но тоа е важно. Вистинскиот избор на облека може да направи да се чувствувате посамоуверени баш кога тоа ви е најпотребно – аутфитот може да послужи како заштитен оклоп и како инспирација истовремено“.
Вашиот личен стил може да отиде чекор понатаму и подлабоко во покажувањето кои сте вие навистина кога ќе се земе предвид изборот на материјали и техники за изработка на облеката што ја носите – ако сте еколошки освестени, вашиот личен стил јасно ги пренесува вашите вредности кога носите облека направена од природни или рециклирани материјали, со одржливи техники и/или рачни доработки кои бараат традиционални вештини, облека од втора рака, винтиџ облека… Понекогаш самиот факт дека „рециклирате“ аутфити, односно ја носите облеката одново и одново и таа изгледа подеднакво добро како и кога сте ја купиле, покажува дека инвестирате во облека што е трајна, квалитетно изработена, облека за која добро се грижите и најважно – ја сакате.
Зошто секој избор е важен?
Кога сте свесни за вашиот личен стил, многу е лесно да одлучите што ќе се вклопи во вашиот плакар, а што нема, кога избирате ново парче облека, обувки или моден додадок. И не само тоа, кога купувате нешто за специјална прилика, понатаму ќе имате можност да го инкорпорирате тоа парче во вашата гардероба и да му најдете место, примена и значење во поширок контекст од „специјалниот настан“. Исто така, кога имате јасно изграден личен стил, многу полесно можете да воочите што ви недостига, што треба да биде заменето или надополнето. На тој начин нема да паднете во замката на безумното трошење или купување парчиња само затоа што се на попуст или ви се допаѓаат естетски, но не припаѓаат во вашата капсулна гардероба.
Облеката што ја имате не треба „чудесно“ да се појави во вашиот плакар. Треба да има свесност и причина зад тоа зошто сте го купиле/размениле/примиле на подарок парчето облека, обувки или моден додаток. Нештата кои ги поседувате, а тука спаѓаат и модните парчиња, треба да прават да се чувствувате убаво, исполнето и да сакате да се грижите за нив и да ви траат подолго.
Вашите модни избори се нераскинлив дел од вашите животни избори. Ако сакате вашиот личен стил да стане поодржлив, еколошки освестен и етички, поддржувајте брендови кои се однесуваат кон природата и своите вработени со почит и внимание. Свесното трошење е своевидна модна изјава кога носите облека на бренд што е општествено одговорен и ги поддржува каузите во кои верувате и вие лично.
На тој начин покажувате дека се грижите за облеката што ја имате. Кога ја одржувате конзистентноста на она што го поседувате/носите, останувате и доследни на пораката што сакате да ја испратите.
Како да станеш дел од промената?
Знам дека повеќето луѓе не се големи љубители на факти и статистики, но имајте на ум дека:
Имајќи ги овие факти на ум, сфаќаме колку е потребно да вложиме заеднички напори за да го извршиме притисокот што е неопходен за промена. А секоја промена почнува од нас самите.
Кога 25% од луѓето ќе почнат да купуваат одржливо, преминуваме од специфична група во норма. И кога одржливата мода ќе стане нормата, „супернегативците“ од брзата мода веќе нема да можат да нѐ спречуваат во напорите да го смениме светот на подобро.
Како да почнеш? Најди нови начини да ја носиш облеката што веќе ја имаш и како одржливо да се грижиш за неа. Секогаш кога сакаш да купиш ново парче облека, посоветувај се со „пирамидата” на одржливоста. Гледана од долу нагоре, таа не учи: да го користиме она што го поседуваме (квалитетната и негувана облека трае подолго) и да го пренамениме кога веќе нема да го носиме (upcycle), да позајмиме, да размениме, да купиме од втора рака или винтиџ, да го направиме (сами или со помош) и на крај дури да купиме ново парче кое ќе биде етички и еколошки произведено и одржливо.
За крај, ве повикувам заедно со мене и тимот на Fashion Revolution да ни се приклучите на ветувањето дека нема да купуваме нова облека во период од 90 дена!
View this post on Instagram
Текст: Александра Спасеска
Илустрација: Моника Стојановска
https://open.spotify.com/episode/4maWL8p0gwsjHrezSZruNv?si=9_v82PHXSiiwSx88BU3kgA&fbclid=IwAR1-FbMBACm0p4I5KRS3UIGO6cZvw8T56xhygo5_w3KEc9Uxm64tMn230Ps&nd=1
Никола Наковски чија љубов кон театарското дело е нескриена и актерскиот занает го врши со огромен ентузијазам!Матеа Јанковска – активна на театарската сцена и големото платно, храбра и креативна која успева да ја разбуди публиката со секој настап, но како што вели таа, кога се работи со деца, одговорноста е поголема.Во рубриката „Culture matters“ покрај филмските препораки, свое место имаат и книжевните рецензии. Првото видео од серијата видео рецензии со ЧИТАЧОТ е осврт на делото „Сестрата на Зигмунд Фројд“ од домашниот автор и европски лауреат Гоце Смилевски.
Ја сакам модата, затоа и се грижам за секој нејзин аспект во мојот живот. Ако стигнавте до овој прилог, сигурно и вие ја сакате модата и сакате да научите како таа да продолжи да биде сѐ она што претставува за вас – индивидуалност, убавина, креативност – без грижа на совест.
Се надевам дека не само што ќе се информираме за проблематичниот статус што модната индустрија го има моментално, туку исто така ќе ви понудам начини за збогатување на знаењето што е потребно за да процените дали една модна компанија или бренд навистина работи одржливо и етички.
Веројатно некогаш досега сте го слушнале или користеле терминот одржлива мода, но што значи тоа? Одржливата мода се однесува на облека што е дизајнирана, произведена, дистрибуирана и користена на начини што се еколошки.
Етичката мода, сроден поим, кој е исто така распространет во светот на освестените потрошувачи, се однесува на облеката направена на начини што ги ценат и вреднуваат социјалната заштита и работничките права. (Забелешка: За веганите, етичката мода може да се однесува и на избегнување кожа, влакна и други животински материјали во облеката.)
Бидејќи екологијата оди рака под рака со социјално правичните практики, сепак, етичката и одржливата мода се сложено поврзани.
Ако сте слушнале за одржлива и етичка мода, тогаш сигурно знаете и за движењето Fashion Revolution, во кое учествуваат повеќе од 80 земји од целиот свет, меѓу кои и нашата. Јас сум дел од македонскиот тим на Fashion Revolution кој се приклучува кон движењето што верува во модна индустрија што ги вреднува подеднакво луѓето, околината, креативноста и профитот. Модната револуција почна, придружете ѝ се!
Се менува пејзажот на модниот свет
Непопустливата желба за економски раст во модната индустрија е огромен фактор. Капитализмот го одржува моторот „во живот“. Од гледна точка на производството, модната индустрија им дава работа на многу луѓе ширум светот (квалитетот на работното место е она што е дискутабилно). На потрошувачите, пак, им се продава мотото „купувај, си заслужи“. И ние купуваме, ли купуваме.
На глобално ниво, купуваме 80 милијарди парчиња облека секоја година (400% повеќе од пред две децении). Ова е делумно пропорционално со експлозијата на растот на населението (повеќе луѓе =
повеќе облека). Но, тоа во голема мера се должи и на прекумерната потрошувачка и неодржливите навики за купување култивирани со брзата мода. Луѓето низ целиот свет се стремат кон нивоа на потрошувачка на развиените земји. Во просек, купувачите купуваат 60% повеќе облека секоја година, што трае само половина отколку што траеше пред 15 години. И овој бизнис модел за раст оперира без оглед на социјалните и еколошките импликации.
Проблемот со брзата мода е што стигнавме до таа точка кога едно тренди кафе чини повеќе од маичка купена од бренд за брза мода. А тоа е голем проблем. Брзата мода во суштина ги претвори четирите сезони во 52, по една за секоја недела од годината. И тие се толку евтино направени, што не треба да ве изненади ако ви се појави дупче на парчето облека по само едно перење.
Иако намалувањето на потрошувачката апсолутно е едно од солидните решенија, менувањето на шопинг навиките не се доволни за да се елиминира негламурозната мрачна страна на модата, која се крие под целиот сатен и светки. Потребно е да развиеме подлабока свест за одржливоста, а најдобар начин за тоа е да се едуцираме.
Одржливоста како начин на живот
Одржливото живеење е практика на намалување на побарувачката за природни ресурси со тоа што ќе го замените она што го користите најдобро што можете. Понекогаш тоа може да значи да не изберете да консумирате производ што е направен со практики што не промовираат одржливост, а понекогаш значи да промените како ги правите работите за да започнете да станувате повеќе активен дел од циклусот на живот.
Сите знаеме дека климатските промени, глобалното затоплување, осиромашувањето на озонската обвивка и намалувањето на ресурсите се вистински и нивното влијание врз животот на луѓето и животните може да биде поразително. Тоа е можност за луѓето да усвојат активности за одржливо живеење што може да им помогне да го намалат влијанието врз животната средина со промена на нивниот животен стил. Одржливо живеење значи да разбереме како нашите избори влијаат на светот околу нас и да придонесеме кон наоѓање начини сите да живеат подобро и полесно.
Зошто е важно да се биде дел од промената?
Повеќето луѓе не стануваат наутро со намера да ѝ наштетат на животната средина – ниту да ѝ помогнат. Луѓето стануваат и си го живеат животот, ги задоволуваат нивните потреби и аспирации. Количината на работи што луѓето ги поседуваат (голем дел од тоа отпаѓа на облека) се зголеми во некои делови од светот, додека во други области многумина се мачат да ги задоволат основните потреби. Нашата иднина сега зависи од нашето однесување и како ќе избереме да живееме, работиме и играме како глобални потрошувачи – како ги менаџираме нашите домови, каква храна јадеме, како се дружиме, како се релаксираме, што купуваме и како се грижиме за нашата планета.
Луѓето не го менуваат однесувањето врз основа на она што треба да го направат. Не реагираат на податоци и статистички факти, ниту на негативни идни сценарија. Луѓето дејствуваат за да ги задоволат своите потреби и аспирации. Носат одлуки засновани врз цената, пристапноста, ефективноста и дополнителните критериуми како благосостојба или трендови. Одржливоста често не е одлучувачки критериум. Дури и луѓето кои сакаат да живеат поодржливо често немаат информации и пристап до достапни и пожелни производи и услуги. Но, не смееме да заборавиме дека за да се постигне одржливост подобро е милиони луѓе да го прават тоа несовршено, отколку далеку помал број да го прават тоа 100% совршено.
Од суштинско значење е да придонесуваме кон модна индустрија која функционира на одржлив начин. Нема едно решение за сите проблеми во модната индустрија. Како индустрија и култура, која се протега низ целиот свет, ќе треба да гледаме на намалувањето на потрошувачката како на првиот чекор кон одржливост. А за тоа, повеќе во следниот прилог.
Автор: Александра Спасеска
Илустрации: Моника Стојановска
бариста презентира различна сорта на кафе и препорачани начини на припрема на истото.Што не ме убива, ме прави посилен/посилна- Резилиентност и искуството на Справување со Стрес. Сесијата ја води Радмила Живановиќ, лиценциран психолог и европски акредитиран психотерапевт, Психотерапика.
